Gordon Loxton, senior projekingenieur | Lycopodium Marine and Modular
Die Belalanda-verkleurmannetjie
Furcifer belalandaensis
Hierdie kort artikel beskryf ‘n fassinerende projek in die praktyk waarby ek persoonlik betrokke was. Dit wys hoe biodiversiteitsbewaring groot infrastruktuurprojekte direk kan beïnvloed, en hoe omgewingsimpakstudies ingenieursbesluite en projekekonomie wesenlik kan raak, veral in ekologies sensitiewe streke soos Madagaskar.
Belangriker nog, dit toon hoe verantwoordelike ontwikkeling kan help verseker dat ekonomiese vooruitgang en biodiversiteitsbewaring naas mekaar kan bestaan in van die wêreld se mees ekologies sensitiewe streke.
Die Belalanda-verkleurmannetjie word beskou as een van die skaarsste reptiele ter wêreld en het ‘n uiters beperkte verspreiding rondom Belalanda in suidwes-Madagaskar. Sy bekende habitat was histories tot net ‘n paar vierkante kilometer beperk, wat beteken dat enige grootskaalse ontwikkeling in die gebied ‘n buitensporige impak op die spesie kan hê.
Die ingenieursuitdaging was veral groot omdat:
- die Fiherenana-rivier in die reënseisoen aan groot oorstromings onderhewig is, wat ‘n brug met ‘n lang span en noukeurige hidrouliese en uitskuringsontwerp vereis het;
- suidwes-Madagaskar blootgestel is aan sikloniese weerstelsels uit die Mosambiekkanaal, wat die behoefte aan veerkragtige infrastruktuur wat uiterste oorstromings kan weerstaan, verhoog; en
- omgewingsimpakstudies die teenwoordigheid van die krities bedreigde Belalanda-verkleurmannetjie uitgewys het, wat ‘n heroorweging van die brug se belyning genoodsaak het om habitatversteuring te beperk.
Wat die onlangse ontdekking besonder interessant maak, is dat navorsers individue van die spesie sowat 5 km buite die voorheen bekende verspreidingsgebied gevind het. Dit dui daarop dat die verspreiding wyer kan wees as wat oorspronklik gedink is. Bewaringsowerhede sal na verwagting steeds die voorsorgbeginsel toepas, aangesien die spesie steeds as krities bedreig geklassifiseer word.
Ek het in werklikheid op die snypunt van infrastruktuurontwikkeling en bewaringsbiologie gewerk. Projekte soos brûe, paaie, hawens en myne in biodiversiteitsbrandpunte vereis toenemend dat ingenieurs operasionele vereistes opweeg teen die beskerming van endemiese spesies. In my geval het ‘n klein boomlewende reptiel die ontwerp beïnvloed van ‘n groot rivierkruising van 600 m wat ‘n groot mynontwikkeling ondersteun.
Opsomming: krities bedreigde Belalanda-verkleurmannetjie op nuwe plek gevind
Navorsers van die Universiteit van Mahajanga het in April 2025 ‘n bemoedigende ontdekking gemaak toe hulle drie individue van die krities bedreigde Belalanda-verkleurmannetjie (Furcifer belalandaensis) in suidwes-Madagaskar gevind het. Die spesie was voorheen net bekend uit ‘n klein gebied van 4 km² naby die dorpie Belalanda, wat dit die eerste bevestigde waarneming buite sy bekende verspreidingsgebied maak. Die nuut ontdekte verkleurmannetjies is sowat 5 km verder gevind, naby die Fiherenana-rivier binne die beskermde gebied.
Waarom die ontdekking belangrik is:
- Die spesie is een van die skaarsste reptiele op aarde en word as krities bedreig geklassifiseer.
- Die vonds van ‘n tweede bevolking dui daarop dat die verkleurmannetjie moontlik ‘n effens groter gebied beslaan as wat voorheen geglo is.
- Die ontdekking bied nuwe hoop vir bewaring en kan die spesie se oorlewingskanse verbeter.
Belangrikste bevindinge
- Navorsers het twee mannetjies en een wyfie gevind tydens opnames wat daarop gemik was om kennis oor die spesie se verspreiding te verbeter.
- Interessant genoeg is die verkleurmannetjies in verswakte woudhabitat gevind, nie in die ongeskonde woud naby nie.
- Dit kan daarop dui dat die spesie meer aanpasbaar is as wat voorheen gedink is, hoewel wetenskaplikes waarsku dat meer navorsing nodig is.